Medicatie bij rugpijn.
Wat werkt en wat niet.
Medicatie speelt een bescheiden rol bij de behandeling van rugpijn. Geen enkel medicijn geneest rugpijn; ze kunnen alleen de symptomen tijdelijk verlichten. Hieronder een overzicht op basis van de nieuwste richtlijnen.
Paracetamol
Werkt nietBewijs
De PACE-trial (Lancet, 2014) toonde overtuigend aan dat paracetamol niet beter werkt dan placebo bij acute lage rugpijn. Dit is bevestigd door Cochrane (2016) en de WHO-richtlijn (2023). De NHG-standaard beveelt paracetamol niet langer aan als eerste keus bij rugpijn.
Dosering
Niet aanbevolen bij rugpijn
Bijwerkingen
Bij normaal gebruik weinig bijwerkingen, maar levertoxiciteit bij overdosering.
NSAIDs (ibuprofen, naproxen, diclofenac)
Matig effectiefBewijs
NSAIDs hebben een bewezen modest effect bij acute lage rugpijn (WHO 2023, NICE 2020, ACP 2017). Ze verminderen pijn en verbeteren de functie op korte termijn. Het effect is klein tot matig (NNT rond 6). Cochrane bevestigt de effectiviteit, vooral bij acute rugpijn.
Dosering
Ibuprofen 400mg max 3x/dag, naproxen 250-500mg max 2x/dag. Maximaal 7-14 dagen. Bij de maaltijd innemen.
Bijwerkingen
Maagklachten, maagbloedingen bij langdurig gebruik. Voorzichtig bij nierziekte, hartfalen, hoge bloeddruk. Niet combineren met bloedverdunners. Niet gebruiken tijdens de zwangerschap, vooral niet in het derde trimester.
Opioiden (tramadol, codeïne, oxycodon)
Niet aanbevolenBewijs
De WHO (2023) beveelt opioiden niet aan bij lage rugpijn. De OPAL-trial (Lancet, 2023) toonde aan dat opioiden niet beter werken dan placebo bij acute lage rugpijn, met meer bijwerkingen. Het risico op afhankelijkheid, misbruik en overdosering is significant.
Dosering
Alleen op voorschrift van arts, zo kort mogelijk, laagste dosis.
Bijwerkingen
Versuffing, misselijkheid, obstipatie, duizeligheid, ademhalingsdepressie, verslavingsrisico. Tolerantieopbouw bij langdurig gebruik.
Spierverslappers (diazepam, tizanidine)
Beperkt bewijsBewijs
Er is beperkt bewijs dat spierverslappers op korte termijn pijn verlichten bij acute rugpijn met spierspasme. De effecten zijn klein en de bijwerkingen (vooral sufheid) zijn significant. Niet aanbevolen voor langdurig gebruik. NICE en WHO zijn terughoudend.
Dosering
Alleen op voorschrift. Kortdurend (max 1-2 weken). Niet combineren met alcohol.
Bijwerkingen
Sufheid, duizeligheid, spierzwakte, afhankelijkheidsrisico (benzodiazepines). Niet autorijden.
Antidepressiva (duloxetine, amitriptyline)
Enig bewijsBewijs
Duloxetine (SNRI) heeft enig bewijs voor effectiviteit bij chronische lage rugpijn (ACP 2017). De NNT is rond 7-8. Amitriptyline (TCA) wordt soms gebruikt bij neuropathische pijn, maar het bewijs bij rugpijn is mager. Niet geschikt voor acute rugpijn.
Dosering
Duloxetine 60mg/dag. Amitriptyline 10-25mg voor de nacht. Opbouwen over weken.
Bijwerkingen
Misselijkheid, droge mond, sufheid, gewichtstoename, seksuele bijwerkingen. Afbouwen geleidelijk.
Kernboodschap
Paracetamol werkt niet bij rugpijn. NSAIDs hebben een bescheiden effect bij acute rugpijn en kunnen kort worden gebruikt. Opioiden worden niet aanbevolen. Medicatie moet altijd gecombineerd worden met bewegen en actief blijven. Overleg altijd met je huisarts of apotheker over de beste keuze voor jouw situatie.
Volgende stap